Cees Niessen: "Je leven en dagritme worden hier helemaal bepaald. Pas bij goede inzet en gedrag valt er iets te verdienen."
Cees Niessen: "Je leven en dagritme worden hier helemaal bepaald. Pas bij goede inzet en gedrag valt er iets te verdienen." (Foto: Paul Mons)

'Het is hier geen Escape Room'

Paul Mons

Nieuwe directeur Alphense penitentiaire inrichting Cees Niessen

Cees Niessen (53) werd eind vorig jaar directeur van de Alphense Penitentiaire Inrichting (PI) als opvolger van Gerard van der Laan, die met pensioen ging. Hij staat daarmee aan het hoofd van de locaties Eikenlaan en Maatschapslaan. Een korte kennismaking met de nieuwe gevangenisdirecteur en zijn werkterrein.

ALPHEN AAN DEN RIJN - Hij werd geboren in Vreeland ("Het mooiste dorp van Nederland.") en woont in Tilburg ("Daar wordt alles gevierd."). In zijn nieuwe PI weet Cees Niessen inmiddels goed de weg, maar verder is Alphen voor hem een behoorlijk vraagteken. Carnavalsvereniging De Cascarvieten is voor de Brabander nog een onbekend fenomeen en als liefhebber van de echte Limburgse vlaai heeft hij de smaak van de marketentster, Alphens onvolprezen jaarmarktgebak, ook nog niet te pakken.

Carrière

"Ik wist voor mijn twintigste al dat ik het gevangeniswezen in wilde. In een advertentie stond dat werken bij de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) elke dag weer anders is. Dat trok me wel. Na mijn militaire diensttijd begon ik als cipier, penitentiair inrichtingswerker (piw'er) dus, en ging daarna verder als groepsleider en sportleraar in een jeugdgevangenis. Toen ik 34 jaar was, werd ik unitdirecteur van Huis van Bewaring De Weg, één van de torens van de Amsterdamse Bijlmerbajes." De afgelopen vier jaar werkte Cees Niessen als directeur in PI Sittard.

Geen seniorenvleugel

In de PI Alphen werken zo'n zevenhonderd mannen en vrouwen: piw'ers, beveiligers, verpleegkundigen, psychologen, arbeidsmedewerkers, geestelijke verzorgers, noem maar op. En er verblijven zo'n negenhonderd mannen: kort- en langgestraften, mannen die in afwachting van hun rechtszaak zijn en een grote groep arrestanten, van wie veel met een verslavings-, of psychiatrisch probleem. Er is in de Nederlandse gevangenissen, anders dan je in Groot-Brittannië en Duitsland veel ziet, geen speciale seniorenvleugel, ondanks een groeiend aantal oudere gedetineerden. En vanwege hun afwezigheid, kent PI Alphen al helemaal geen vrouwenvleugel.

Escape room

Cees Niessen: "Nee, de gevangenis is geen Escape Room. De meesten willen hun leven hier juist zo goed mogelijk organiseren en doorkomen. Wij helpen ze daarbij met speciale programma's en opleidingen om weer goed - als het even kan: met werk - de maatschappij in te kunnen. Een stevig netwerk en samenwerking met gemeenten en bedrijven in de regio is voor ons dus erg belangrijk. De gedetineerden weten ook, dat ze hier met goed gedrag en een positieve houding wat meer ruimte kunnen verdienen: extra bellen, extra bezoek, hulpje worden van de sportleraar."

Zelf in de cel

Mijn cel is maar twee meter breed, vijf meter lang en heeft een stapelbed, tafel, stoel, koelkast, magnetron, tv, toilet en douche. Er is uitzicht, tussen de tralies door, op twee voetbalveldjes, heel veel andere cellen en de luchtplaats op het dak. Vanuit een aantal cellen klinkt geschreeuw over het complex en gebons op de ramen. Voor me staat een magnetronmaaltijd van aardappel, witte kool en kipfilet, daarnaast een bekertje yoghurt. Het eten smaakt goed en ik zap wat langs de radio- en tv-zenders. De deur zit op slot en ik hoor de gevangenisdirecteur nog zeggen: "Niet iedereen is gezegend met een goede achtergrond, een goed thuisfront. Na het insluiten van de gedetineerde begint ons werk, het traject naar buiten toe, het bieden van een nieuw perspectief."

Rondkijken

Na een uurtje 'brommen' volgt een korte verkenning van de PI Alphen. In het re-integratiecentrum kunnen de gedetineerden gecontroleerd gebruik maken van de computer. Géén Google en Facebook, maar wèl contact met de gemeente en zoeken naar een woning. Stagiairs van bijvoorbeeld de opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening helpen hen daarbij. Verderop in de gang vertelt juffrouw Bettien dat het op haar afdeling onderwijs wel vrijwillig, maar niet vrijblijvend is; dat men daar les kan krijgen in Nederlands, Engels, rekenen, wiskunde en algemene ondernemersvaardigheden; dat de mannen elkaar helpen als 'taalmaatjes' en dat ze elke maand wel zo'n vierhonderd leerlingen ontvangt.

Aan het werk

De mannen die hier een straf uitzitten moeten allemaal vier uur per dag gewerkt hebben, voordat hun celdeur om vijf uur dicht gaat. Op de afdeling metaal krijgen gedetineerden les in metaal bewerken en lassen. Er worden ook bedbodems, stoelen en steigers gemaakt. Sommige producten zijn voor de PI's in Nederland, andere producten worden gemaakt in opdracht van bedrijven en verkocht tegen marktconforme prijzen.
Ooit werden hier ook de tralies voor de eigen Alphense gevangenis gefabriceerd. Een van de metaalbewerkers heeft zijn toekomstplan al klaar: "Vroeger werkte ik in de metaal voor een baas, maar als ik hier weg ben, dan begin ik zeker weten als zzp'er. Dat is goed geld verdienen."

Ook op de houtafdeling zijn vakmensen aan het werk. De een is al drieënzeventig en zegt: "Ik ga hier nog wel even door, het is nuttig werk en veel te gezellig om te stoppen."
Een ander zegt, zonder van zijn werk op te kijken: "Ik wil hier beter vandaan komen dan ik hier ingekomen ben."

Meer berichten