In dat jaar 1958 betekende Kerstmis voor mijzelf als kind, midden in de nacht gewekt worden en dik ingepakt, stappend door vers gevallen sneeuw op weg naar een overvolle kerk, om de
nachtmis te vieren.
In dat jaar 1958 betekende Kerstmis voor mijzelf als kind, midden in de nacht gewekt worden en dik ingepakt, stappend door vers gevallen sneeuw op weg naar een overvolle kerk, om de nachtmis te vieren. (Foto: )

Het gevoel van Kerst in 1958

Het is december 1958, ik ben acht jaar oud. Mijn wereld is klein en reikt niet verder dan de bakker en de groenteboer op de hoek van de straat, en de eerste klas van juffrouw Van Boxtel,in het oude schoolgebouw, twee straten van mijn ouderlijk huis verwijderd. Het is koud buiten. December is dat meestal, in die tijd.

Binnen in de knusse huiskamer gloeien, achter de micaruitjes van de kolenhaard, de antraciet kooltjes 'nummer 4'. Ze geven een behaaglijke warmte in de kamer, terwijl die in de rest van het huis ontbreekt. Centrale verwarming was niet vanzelfsprekend; slapen onder een dikke deken mét 'de bloemen op de ramen' in een ijskoude slaapkamer? Je was niet anders gewend.

Naar school gaan in de koude decembermaand was voor ieder kind fijn. Feestelijkheden als de Sinterklaasviering én de ingetogen kerstsfeer daaropvolgend zorgden voor warmte. De laatste schooldagen vóór Kerstmis waren gevuld met alles behalve de verplichte lessen in rekenen, schrijven en taal. De laatste schooldag vóór de start van de kerstvakantie was een echte feestdag. Met, traditioneel, het kerstontbijt en het kerstsamenzijn in de gymzaal van de school, waar door én met de leerlingen het kerstverhaal wordt opgevoerd. En met elkaar wordt gezongen uit volle borst: Stille Nacht, De Herdertjes, Midden in de Winternacht en meer. Kerstmis, zo werd het gevierd, zo werd bewustwording gecreëerd, zo ontstond het ware 'kerstgevoel'. Zó herinner ik het mij en denk ik er met plezier aan terug.

Kerstmis, feest van licht, vreugde en bezinning. 'Vrede op aarde aan de mensen in welbehagen'. Die zo in mijn geheugen gegrift staande uitspraak zegt de jongste generatie anno 2018 waarschijnlijk nauwelijks iets.

In dat jaar 1958 betekende Kerstmis voor mijzelf als kind, midden in de nacht gewekt worden en dik ingepakt, stappend door vers gevallen sneeuw op weg naar een overvolle kerk, om de nachtmis te vieren. Ook hier weer dat zo onlosmakelijk bij kerst behorende gevoel, bij binnenkomst in die letterlijke warmte van de slechts door kaarsen verlichte kerk! Moeite om wakker te blijven tijdens die nachtelijke 'kerk-uren'? Nee hoor! Want als ik zou toegeven aan Klaas Vaak, zou ik zeker het erop volgende jaar níet meer mee mogen. En alleen thuis tijdens kerstnacht? Ondenkbaar.


Bovendien, ná het nachtelijk kerkbezoek wachtte een uitgebreid gedekte tafel, met het heerlijkste brood wat maar te bedenken viel, de kerststol. Voor in die tijd een luxe artikel. Een snee stol besmeerd met échte boter' en dat zomaar midden in de nacht! Dat was pas kerstmis!

Bij het nachtelijk kerkbezoek bleef het niet. Zo was er nog Eerste Kerstdag de hoogmis en Tweede Kerstdag een bezoek aan de kerkelijke kerststal. De kerk, als symbool voor het kerstfeest, in de meest brede zin van het woord, inclusief de saamhorigheid, de vrede, de kerstliedjes, sámen gezongen!


Maar laat ik het niet té rooskleurig maken. Want ook in de tijd van mijn jeugd was er niet alleen slechts 'vrede op aarde'. Ook toen waren er, evenals nu, diverse brandhaarden op de wereld. Want ook toen – en het was nog maar zo kort na de Tweede Wereldoorlog – ontstonden en waren er, waar ook ter wereld, conflicten. Oorlogen en de strijd om macht en overheersing is immers iets van alle tijden!

We werden er alleen niet zo direct in mee gezogen als nu, omdat het ons ontbrak aan snelle nieuwsgaring. De media hebben een zodanige ontwikkeling doorgemaakt, dat de nieuwsfeiten nagenoeg rechtstreeks verschijnen op onze digitale mediakanalen. Afstanden, tijdsverschil, het telt nauwelijks. De beelden die we binnenkrijgen zijn echt, gruwelijk echt soms.


Is nu er echt zoveel veranderd anno 2018, in verhouding tot het jaar 1958? Is er nog wel sprake van een kerstgevoel? Staan we nog wel stil bij de ware betekenis? Wordt de huidige kerstviering tegenwoordig niet te veel belicht door een luxe schijnwerper? Want soms het lijkt alsof 'kerst' alleen maar gekoppeld is aan zaken als exclusieve kerstdiners, ver-weg-kerst-vakantiereizen en de meest luxe kerstcadeaus 'onder de boom'.


Heeft Kerstmis werkelijk een andere betekenis en lading gekregen? In de grote 'boze wereld' wellicht. Maar kijk ik in mijn eigen leefomgeving, dan constateer ik dat beslist het niet zo is. Dan zie ik 'de vrede ín de mensen en welbehagen'. Ervaar ik hoe mensen zich belangeloos inzetten voor de medemens, tijdens de donkere decembermaand. Talloze kerstbijeenkomsten, kerstontbijten en kerstdiners organiseren. Eenzamen en ouderen uitnodigen voor een kerstsamenzang, of gewoon, diezelfde groep zomaar laten aanschuiven 'aan de kersttafel' in buurt- of clubhuis. Voedselpakketten bezorgen aan mensen die niet of nauwelijks kunnen rondkomen, kinderen uit sociaal zwakke gezinnen een fijne, onvergetelijke kerst bezorgen, in welke vorm dan ook.


Dus ben ik gerust. Het échte wáre kerstgevoel? Dat ís er gewoon! Nog steeds. Het zal nooit verdwijnen, zolang de mens in het goede blijft geloven. Het was er in 1958 en het is 'meegereisd' naar nu, in mij en in ieder mens. Ik hoop het nog lang bij me te kunnen houden, maar geef het ook graag aan u door, inclusief de wens voor een fijne, warme en vredige kerst. Fijne dagen!

door Ria de Groot

Meer berichten